Қарыздан құтылу: ҚР № 178-VII Заңы бойынша заңды екі жол

Қазақстанда қарыздан құтылудың заңды жолы біреу: ҚР № 178-VII Заңы бойынша жеке тұлғаның банкроттығы. Қарызды банк те, коллектор да жаппайды — міндеттемелерді заң негізінде мемлекет тоқтатады.

Бұл бөліп төлеу де, қайта құрылымдау да емес. Бөліп төлеу кезінде қарыз сақталады, тек кесте өзгереді. Банкроттықтан кейін несие берушілер орындауды талап етуге құқылы емес, өндіріп алу толық тоқтайды.

Шын мәнінде нұсқа екеу: соттан тыс банкроттық және соттық. Біріншісі қарапайымырақ: eGov арқылы өтініш бересіз, сотқа бармайсыз. Екіншісі күрделірек, бірақ жағдайлардың көбіне қолайлы: мысалы, қарыз шектен асқанда немесе мүлік болғанда.

Қысқаша жауап

Заң бойынша есептен шығару деген не

Қазақстанда қарызды есептен шығару — бұл жеке тұлғаның банкроттығы. Мемлекет белгіленген рәсім арқылы сізді төлем қабілетсіз деп танып, несие берушілер алдындағы міндеттемелеріңізді тоқтатады.

Мұнда шатаспау маңызды: қарызды банк те, коллектор да жаппайды. Олар дауласуы, келіспеуі және талап жазуы мүмкін, бірақ түпкілікті шешімді заң негізінде мемлекет қабылдайды.

Екі жол: соттан тыс және соттық банкроттық

Жол екеу, ал олардың арасындағы таңдау әдетте екі нәрсеге тіреледі: қарыз сомасы қанша және мүлкіңіз бар ма.

Соттан тыс банкроттық — сот қатысуынсыз eGov арқылы есептен шығару. Қарыз сомасы 1600 АЕК-тен (6 920 000 ₸) аспағанда және тіркелген мүлкі болмағанда қолжетімді. Өтініш онлайн беріледі, мемлекеттік баж жоқ. Стандартты мерзім алты ай. Барлық міндеттеме бойынша орындалмау мерзімі 5 жылдан асса, 2026 жылғы 19 наурыздан бастап рәсім бір айға қысқарады.

Соттық банкроттық — қаржы басқарушысы қатысатын сот арқылы жүретін рәсім. Ол қарызы соттан тыс рәсімнің шегінен асып кеткен немесе мүлкі бар адамдарға арналған. Сот істі қозғайды, қаржы басқарушысы активтерді тексереді, мүліктің бір бөлігі өткізілуі мүмкін. Өткізілгеннен кейінгі қарыз қалдығы есептен шығарылады.

Бұл банкпен келіссөзден несімен ерекшеленеді

Соттан тыс банкроттық та, соттық банкроттық та мәні бірдей нәтижеге әкеледі: несиелер, қарыздар және басқа да міндеттемелердің көпшілігі «уағдаластық бойынша» емес, мемлекеттің шешімімен есептен шығарылады.

Рәсім аяқталғаннан кейін несие берушілер орындауды талап етуге құқылы емес. Өндіріп алу тоқтайды. Бұл бөліп төлеу де, қайта құрылымдау да емес, заңды негізде міндеттемелерді толық тоқтату.

Кезең-кезеңімен не істеу керек

1. Фактілерді жинаңыз

Барлық қарызыңыздың тізімін жасаңыз: несие беруші, сома, мерзімі өткен берешектің ұзақтығы. Несиелік есепті id.mkb.kz немесе 1cb.kz сайтынан алыңыз, алу тәртібін бюро сайтынан нақтылаңыз.

2. Шектерді тексеріңіз

Жалпы соманы 1600 АЕК-пен салыстырыңыз. Тіркелген мүліктің бар-жоғын нақтылаңыз, сондай-ақ ұмытылып кеткен жеке кәсіпкерлік тіркеуін де тексеріңіз.

3. Өтініш беріңіз

Соттан тыс рәсімде өтініш egov.kz арқылы электрондық түрде беріледі, ЭЦҚ қажет. Қарау мерзімі — 15 жұмыс күні.

4. Мәртебені қадағалаңыз

Рәсімнің барысы банкроттар тізілімінде көрінеді. Тексеру ЖСН бойынша, тегін.

5. Тыйымдарды шешіңіз

Қарыз есептен шығарылғаннан кейін атқарушылық іс жүргізу бойынша тыйым автоматты түрде жойылмайды. Жеке сот орындаушысына растайтын құжатты ұсыну қажет.

Банкроттық па, әлде басқа жол ма: салыстыру

Қарыз мәселесін шешудің үш жолы бар, оларды шатастырмау маңызды.

Бөліп төлеу және қайта құрылымдау

Банкпен келісесіз, кесте өзгереді, ай сайынғы төлем азаяды. Қарыз сақталады және көбіне өседі: мерзім ұзарған сайын сыйақы да көбейеді. Бұл жол тұрақты табысы барларға қолайлы.

Маңызды тұзақ: соңғы 12 ай ішінде қарызды ішінара өтеу соттан тыс банкроттыққа жолды жабады. Яғни «аздап төлеп тұрайын» деген шешім кейін рәсімді бастауға кедергі болады.

Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру

Сот бекіткен жоспар бойынша қарыз қайта құрылымдалады, бірақ есептен шығарылмайды. Банкроттықтан кейінгі бес жылдық тыйым бұл жағдайда туындамайды. Тұрақты табысы бар, бірақ ағымдағы кесте бойынша төлей алмайтындарға арналған.

Банкроттық

Міндеттемелер толық тоқтатылады. Несие берушілер орындауды талап ете алмайды, өндіріп алу тоқтайды. Есесіне бес жыл несие алуға тыйым салынады және үш жыл қаржылық жағдайға мониторинг жүргізіледі.

Таңдау қарапайым қағидаға негізделеді: төлеу мүмкіндігі бар болса — қайта құрылымдау, мүлдем жоқ болса — банкроттық.

Банкроттық шарттарына сәйкес келмесеңіз не істеу керек

Шарттарға сәйкес келмеу жиі кездеседі. Ең жиі кездесетін үш себепті және әрқайсысы бойынша не істеу керектігін қарастырайық.

Соңғы 12 айда төлем болды. Мерзім соңғы төлемнен қайта басталады. Күтесіз және бұл кезеңде ешқандай төлем жасамайсыз.

Тіркелген мүлік бар. Соттан тыс жол жабық, бірақ соттық жол ашық. Мүлік автоматты түрде сатылмайды: қаржы басқарушысы алдымен оны бағалайды.

Жабылмаған жеке кәсіпкерлік. Тіркеуді жабасыз, содан кейін өтініш бересіз. Бұл бірнеше күн алады және көбіне бас тартудың себебі осы болып шығады.

Жиі жіберілетін қателер

«Мазаламасын» деп төлеу. Соңғы жылдағы бір ғана шағын төлем соттан тыс жолды жабады.

Ұмытылған жеке кәсіпкерлік. Көп жыл бұрын ашылып, жабылмаған тіркеу бас тартуға әкеледі.

Жұбайдың атындағы мүлік. Ортақ меншік те тексеріледі.

Бас тартудың себебін білмеу. Соттан тыс рәсім бойынша бас тарту 1414 нөмірінен СМС арқылы келеді және себебі көрсетілмейді. Себебін нақтылау үшін Мемлекеттік кірістер комитетіне жүгіну қажет.

Қорытынды

Қарыздан құтылудың заңды жолы — банкроттық рәсімі. Ол екі түрде жүреді, таңдау қарыз сомасы мен мүліктің бар-жоғына байланысты.

Ең жиі кездесетін қате — шарттарды тексермей өтініш беру. Алдымен фактілерді жинап, шектерді салыстырыңыз, содан кейін ғана өтініш беріңіз.

Өз жағдайыңызды бағалау қиын болса, соттан тыс банкроттық және соттық банкроттық бойынша маманнан тегін кеңес алыңыз: қарыздың құрылымын қарап, қай жол қолайлы екенін және не кедергі болуы мүмкін екенін айтады.

Материал носит информационный характер и не заменяет консультацию юриста. Условия процедур зависят от суммы долга, просрочки, имущества, дохода, типа кредиторов и других обстоятельств. Информация актуальна на дату обновления статьи. Как мы готовим материалы.