Жеке сот орындаушысы: не істей алады және оны қалай табуға болады

Сізге қатысты атқарушылық іс жүргізу қозғалған болса, жеке сот орындаушысы бірден әрекет ете алады: шоттарға тыйым салады, шетелге шығуды шектейді, мүлікті тізімдейді. Бірақ бірінші күннен бастап білуге тиіс маңызды шекара бар: сот орындаушысы ел бойынша «бәрін істей алмайды», ол өз атқарушылық округінің, яғни нақты облыс пен қаланың шегінде жұмыс істейді.

Бұл мақала ісіңізді кім жүргізіп жатқанын, ол нақты қай жерде жұмыс істеуге құқылы екенін және өкілеттігіне не кіретінін тез түсіну үшін жазылды. Орындаушыны қалай табу керектігін, оның нақты өкілеттіктерін және қандай шектеулер қоя алатынын көрсетеміз.

Қысқаша жауап

Сот орындаушысы кім және оны не үшін іздейді

Жеке сот орындаушысы — мемлекет лицензия берген және атқарушылық құжаттар бойынша мәжбүрлеп өндіріп алуды тапсырған маман.

Қарапайым тілмен айтқанда, сіздің атқарушылық іс жүргізуіңізді дәл осы орындаушы жүргізеді: қаулылар шығарады, оларды банктерге және жұмыс берушіге жібереді, шетелге шығуды шектей алады. Бұл коллектор да, банктің қауіпсіздік қызметі де емес.

Өз орындаушыңызды қайдан табуға болады

Сенімді жол біреу: aisoip.adilet.gov.kz, ҚР Әділет министрлігінің ресми порталы.

Атқарушылық іс жүргізу бөлімін ашып, ЖСН енгізіңіз: жүйе ісіңізді жүргізетін орындаушыны, оның округін және байланыс деректерін көрсетеді. Тіркелу қажет емес.

Тағы бір маңызды жайт: орындаушы қатаң түрде өз округінде жұмыс істейді. Округ белгілі бір облысқа немесе қалаға бекітілген. Яғни сіз Шымкентте тіркелген болсаңыз, Алматыдағы орындаушы ісіңізді жүргізуге құқылы емес.

Әрекеттерімен келіспесеңіз не істеу керек

Орындаушы заңсыз әрекет етті деп санасаңыз (немесе керісінше, міндетті бола тұра ештеңе істемесе), орындаушы тіркелген жер бойынша мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотқа шағым бересіз.

Мерзімі қысқа: даулы әрекет туралы білген күннен бастап 10 жұмыс күні. Сотқа дейінгі шағым міндетті емес, бірден сотқа жүгінуге болады. Бірақ осы 10 күнді жіберіп алсаңыз, дәл сол әрекетті даулау мүмкіндігінен айырыласыз.

Сот орындаушысы шоттарыңыз бен мүлкіңізге не істей алады

Мәртебесі мен өкілеттігі

Жеке сот орындаушысы — лицензия бойынша жұмыс істейтін тәуелсіз маман. Ол шенеунік емес, бірақ заң шеңберінде мемлекет атынан әрекет етеді: оның қаулыларын банктер, жұмыс берушілер және мемлекеттік тіркеуші органдар орындауға міндетті.

Өкілеттігіне мыналар кіреді:

• банк шоттарына тыйым салу және түсім түскен сайын ақшаны есептен шығару (№ 261-IV Заңның 95-бабы бойынша әр түсімнің 50 пайызына дейін);
• жылжымалы және жылжымайтын мүлікке тыйым салу;
• мемлекеттік тізілімдерге сұрау салу жіберу;
• қарыз 40 АЕК-тен (173 000 ₸) асқанда және мерзімі өткен берешек 5 жұмыс күнінен ұзаққа созылғанда шетелге шығуға тыйым енгізу, № 261-IV Заңның 33 және 47-баптары.

Аумақтық шектеулер

Орындаушы нақты атқарушылық округ шегінде жұмыс істейді. Яғни өзіне ыңғайлы болғандықтан «ел бойынша» іс жүргізе алмайды.

Округ белгілі бір облысқа немесе қалаға бекітілген. Егер несие беруші іс жүргізуді басқа өңірдегі орындаушыға берген болса, бұл осындай берудің заңдылығын тексеруге негіз болады.

Сот орындаушысы не істей алмайды

Өкілеттігі кең, бірақ шексіз емес. Орындаушымен сөйлескенде мұны есте ұстаған жөн.

Ол мыналарға құқылы емес:

• бөліп төлеуді өз бетінше тағайындау: өндіріп алушының жазбаша келісімінсіз бұл мүмкін емес;
• мүлікке тыйым салғанда мөлшерлестік қағидатын бұзу: заң орындаушыны өндіріп алынатын сомаға мөлшерлес мүлікке тыйым салуға міндеттейді;
• жалақыдан 50 пайыздан артық ұстау, № 261-IV Заңның 95-бабы.

Бөлек айтатын жағдай — табыстың аз болуы. Табысыңыз ең төменгі күнкөріс деңгейіне (50 851 ₸) тең немесе жақын болса, заң осы ең төменгі деңгейді сақтауды көздейді: қолыңызда 50 851 ₸-ден кем ақша қалмауы тиіс. Табысты осы сомадан төмен түсіретін ұстау заңсыз, тіпті ұсталған сома 50 пайыздан аспаса да.

Жиі кездесетін жағдайлар

Шотыма тыйым салынды, бірақ хабарлама келген жоқ

Тәжірибеде хабарлама кешігіп келеді немесе мүлдем жетпейді. Алдымен aisoip.adilet.gov.kz сайтынан іс жүргізудің бар-жоғын және оны кім жүргізетінін тексеріңіз, содан кейін орындаушыдан қаулының көшірмесін сұратыңыз. Шоттағы тыйымды алып тастау үшін негіз керек: қарызды өтеу, іс жүргізуді тоқтату немесе әрекетті даулау.

Қарызды өтедім, тыйым тұр

Тыйым автоматты түрде алынбайды. Орындаушыға өтеуді растайтын құжатты ұсыну қажет, содан кейін ол тыйымды алып тастау туралы қаулы шығарады. Банктерге ақпарат жеткенше бірнеше жұмыс күні кетуі мүмкін.

Орындаушы қарызымнан артық ұстады

Мұндай жағдайда орындаушыдан есеп-қисапты жазбаша сұратыңыз: негізгі қарыз, атқарушылық санкция және орындаушы қызметін төлеу бөлек көрсетілуі тиіс. Есеп-қисап шындыққа сәйкес келмесе, әрекетті сотта даулайсыз, мерзімі сол 10 жұмыс күні.

Қорытынды

Жеке сот орындаушысы — мемлекет атынан өндіріп алуды жүргізетін лицензиясы бар маман. Оның өкілеттігі кең, бірақ үш шекара бар: атқарушылық округ, жалақыдан ұстаудың 50 пайыздық шегі және ең төменгі күнкөріс деңгейін сақтау.

Өз орындаушыңызды aisoip.adilet.gov.kz сайтынан ЖСН арқылы табасыз, ол тегін және тіркеусіз. Әрекеттерімен келіспесеңіз, мерзім қысқа: 10 жұмыс күні.

Жағдайыңыз күрделі болып, қарызды өтеу мүмкіндігі болмаса, борышкерлер тізілімі бойынша өз мәртебеңізді тексеріп, несие берушілерден қорғау бойынша маманнан тегін кеңес алыңыз.

Материал носит информационный характер и не заменяет консультацию юриста. Условия процедур зависят от суммы долга, просрочки, имущества, дохода, типа кредиторов и других обстоятельств. Информация актуальна на дату обновления статьи. Как мы готовим материалы.